W ramach naszych serwisów internetowych stosujemy pliki cookies. Używamy cookies, żeby zrozumieć w jaki sposób użytkownicy korzystają z witryny i dostosować ją tak, aby korzystanie z niej było dla nich przyjemniejsze i ciekawsze. Stosujemy cookies także w celach statystycznych. Cookies mogą być również stosowane przez współpracujące z nami firmy badawcze.W każdej chwili mogą Państwo zmienić swoje ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone w Państwa urządzeniu końcowym. Szczegółowe informacje dotyczące stosowanie cookies znajdą Państwo w naszej "Polityce Prywatności". X

Kancelaria Podatkowa Ryszard Błaszyk

Dział rachunkowy

Odpowiedzialność solidarna w obrocie niektórymi wyrobami wrażliwymi

W reakcji na nadużycia w obrocie pozostałymi towarami, których objęcie mechanizmem odwrotnego opodatkowania nie jest możliwe bez przeprowadzenia szczególnych procedur na forum unijnym, od 1 października 2013 r. wprowadzono instytucję odpowiedzialności podatkowej nabywcy za zobowiązania podatkowe w VAT sprzedawcy w zakresie dostaw towarów wymienionych w dodanym do ustawy o VAT załączniku nr 135.

Poznańskie biuro rachunkowe oferuje doradztwo podatkowe. Jeśli w poniższym artykule nie znaleźli Państwo odpowiedzi na swoje pytania – zapraszamy do skorzystania z porad online.

DORADZTWO PODATKOWE: ZAKRES PODMIOTOWY I PRZEDMIOTOWY ODPOWIEDZIALNOŚCI

Odpowiedzialność solidarna wystąpić może w obrocie niektórymi wyrobami stalowymi (nieobjętymi mechanizmem odwrotnego obciążenia), paliwami i złotem nieobronionym, tzn. towarami wymienionymi w nowym załączniku nr 13 do ustawy o VAT (tzw. towarami wrażliwymi), tj.:

Symbol PKWiU Nazwa towaru (grupy towarów)
I. Wyroby stalowe
24.20.11.0 Rury przewodowe w rodzaju stosowanych do rurociągów ropy naftowej lub gazu, bez szwu, ze stali
24.20.12.0 Rury okładzinowe, przewody rurowe i rury płuczkowe, w rodzaju stosowanych do wierceń ropy naftowej lub gazu, bez szwu, ze stali
24.20.13.0 Pozostałe rury i przewody rurowe, o okrągłym przekroju poprzecznym, bez szwu, ze stali
24.20.31.0 Rury przewodowe w rodzaju stosowanych do rurociągów ropy naftowej lub gazu, spawane, o średnicy zewnętrznej <= 406,4 mm, ze stali
24.20.33.0 Pozostałe rury i przewody rurowe, o okrągłym przekroju poprzecznym, spawane, o średnicy zewnętrznej < = 406,4 mm, ze stali
24.20.34.0 Rury i przewody rurowe, o przekroju poprzecznym innym niż okrągły, spawane, o średnicy zewnętrznej <= 406,4 mm, ze stali
24.20.40.0 Łączniki rur lub przewodów rurowych inne niż odlewane, ze stali
ex 25. 11. 230 Pozostałe konstrukcje i ich części; płyty, pręty, kątowniki, kształtowniki itp. z żeliwa, stali lub aluminium - wyłącznie ze stali
ex 25.93.13.0 Tkaniny, kraty, siatki i ogrodzenia z drutu z żeliwa, stali lub miedzi; siatka rozciągana z żeliwa, stali lub miedzi – wyłącznie ze stali
II. Paliwa
Benzyny silnikowe, oleje napędowe, gazy przeznaczone do napędu silników - w rozumieniu przepisów o przepisów o podatku akcyzowym
Oleje opałowe oraz oleje smarowe - w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym
111. Pozostałe towary
24.41.20.0 Złoto nieobrobione plastycznie lub w postaci półproduktu, lub w postaci proszku"

Podatnik, o którym mowa wart. 15 o VAT, na rzecz którego dokonano dostawy towarów wrażliwych odpowiada solidarnie wraz z podmiotem dokonującym tej dostawy za jego zaległości podatkowe, przy czym odpowiedzialność podatkowa nabywcy jest ograniczona do części podatku proporcjonalnie przypadającej na dokonaną na jego rzecz dostawę tych towarów.

WARUNKI ODPOWIEDZIALNOŚCI

Odpowiedzialność podatkowa nabywcy będzie miała zastosowanie w odniesieniu do transakcji o dużej wartości, tzn. jeśli wartość nabywanych towarów wrażliwych od jednego dostawcy, bez kwoty podatku, przekroczyła w danym miesiącu kwotę 50.000 zł.

Przesłanką do zastosowania tej instytucji jest fakt, że w momencie dokonania dostawy towarów wrażliwych, nabywca wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, żeby przypuszczać, iż cała kwota podatku przypadająca na dokonaną na jego rzecz dostawę tych towarów bądź jej część nie zostanie wpłacona na rachunek urzędu skarbowego. Uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cała kwota podatku przypadająca na dokonaną na jego rzecz dostawę tych towarów lub jej części nie zostanie wpłacone na rachunek urzędu skarbowego wystąpią zaś, jeśli okoliczności lub warunków zwykle występujących w obrocie tymi towarami, w szczególności jeśli cena za dostarczone podatnikowi towary była bez uzasadnienia ekonomicznego niższa od ich wartości rynkowej. Na podstawie tak sformułowanych okoliczności towarzyszących dostawie nie będzie więc podstaw do stosowania odpowiedzialności, jeżeli przykładowo niska cena zastosowana w danej transakcji jest wynikiem przyznanego nabywcy stosowanego w praktyce handlowej rabatu.

Ustawa o VAT zawiera definicję wartości rynkowej i pojęcie to jest już stosowane w praktyce organów podatkowych i sądów administracyjnych. Art. 2 pkt 27b wskazuje bowiem, że przez wartość rynkową rozumie się co do zasady całkowitą kwotę, jaką, w celu uzyskania w danym momencie danych towarów lub usług, nabywca bądź usługobiorca na takim samym etapie sprzedaży jak ten, na którym dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług, musiałby, w warunkach uczciwej konkurencji, zapłacić niezależnemu dostawcy bądź usługodawcy na terytorium kraju.

Powyższe reguły nie nakładają na podatnika wymogu posiadania wiedzy lub przewidywania, ze sprzedawca może w przyszłości nie zapłacić podatku. Oznaczają one natomiast, że na podstawie zebranych w konkretnej sprawie dowodów dotyczących warunków i okoliczności nabycia towarów wrażliwych, organ podatkowy może stwierdzić, że nabywca wiedział lub powinien był przypuszczać, że podatek związany z tą transakcją nie zostanie zapłacony, co z kolei, przy spełnieniu innych warunków, może skutkować nałożeniem na nabywcę odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe dostawcy. Brak okoliczności pozwalających przypisać nabywcy posiadanie wiedzy lub podstaw do przypuszczenia, że podatek nie zostanie przez dostawcę wpłacony, skutkuje brakiem możliwości objęcia takiego nabywcy odpowiedzialnością solidarną. Ogólne ujęcie domniemania dotyczącego warunków i okoliczności dokonania określonej transakcji zapewnia możliwość skutecznego stosowania instytucji odpowiedzialności solidarnej. Prawidłowość ustaleń organów podatkowych prowadzących do wydania decyzji o odpowiedzialności solidarnej nabywcy będzie podlegała kontroli niezawisłych sądów.

PRZESŁANKI WYŁĄCZAJĄCE STOSOWANIE ODPOWIEDZIALNOŚCI PODATKOWEJ NABYWYCY

Zgodnie z nowymi przepisami, dla uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej przez nabywcę wystarczy spełnienie jednej z następujących przesłanek:

  • podatnik nabył paliwo na stacji paliw lub stacji gazu płynnego, do standardowego zbiornika używanego przez siebie pojazdu, do napędu tego pojazdu. Aby skorzystać z tego wyłączenia, wystarczy tylko wykazania przed organem podatkowym, że zakupy były dokonywane w powyższych miejscach (organ z urzędu nie będzie bowiem posiadał wiedzy na ten temat).
  • podatnik nabył paliwo od podatnika dostarczającego gaz przewodowy za pośrednictwem własnych sieci przesyłowych lub dystrybucyjnych. Aby skorzystać z tej przesłanki, wystarczy tylko wykazać przed organem podatkowym, iż zakupy były dokonywane od ww. podatnika (organ z urzędu nie będzie bowiem posiadał wiedzy na ten temat).
  • powstanie zaległości podatkowych nie wiązało się z uczestnictwem dostawcy w nierzetelnym rozliczeniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej. Odpowiedzialność solidarna będzie więc stosowana jedynie w procederach oszukańczych, zaś zwykłe biznesowe problemy finansowe podatnika, które skutkują brakiem możliwości zapłaty podatku do urzędu nie powinny prowadzić do powstania odpowiedzialności podatkowej po stronie nabywcy.
  • podatnik wykazał, że okoliczności lub warunki, o których mowa wart. 105a ust. 2, nie miały wpływu na niezapłacenie podatku. W celu uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie tej przesłanki nabywca powinien wskazać dowody, że pomimo tego, iż okoliczności towarzyszące danej dostawie towarów czy warunki, na jakich została ona dokonana, odbiegały od okoliczności i warunków zwykle występujących w obrocie tymi towarami (np. nieuzasadniona ekonomicznie niższa od wartości rynkowej towarów cena zapłacona za towary wrażliwe), nie miało to wpływu na niezapłacenie podatku przez sprzedawcę. Nabywca powinien wykazać spełnienie tej przesłanki, gdyż tylko on posiada wiedzę o okolicznościach towarzyszących danej dostawie towarów i jedynie on może takiej wiedzy organowi podatkowego dostarczyć, w szczególności, że z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki.
  • skorzystanie z funkcji ochronnej instytucji kaucji gwarancyjnej. Nabywca „może się wyłączyć" z odpowiedzialności solidarnej, jeśli kupił towary od podmiotu wymienionego na dzień dokonania dostawy towarów w prowadzonym przez Ministra Finansów w formie elektronicznej i opublikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Finansów wykazie podmiotów, które złożyły kaucję gwarancyjną i wysokość złożonej kaucji była odpowiednia, tj. odpowiadała co najmniej 1/5 kwoty podatku należnego przypadającej na dostawy towarów dokonane wdanym miesiącu na rzecz danego podatnika bądź wynosiła minimum 3.000.000 zł.